แผลร้อนใน เป็นแผลในปาก มีลักษณะเป็นรูปวงกลมหรือวงรี สีขาวหรือออกเหลือง รอบรอยแผลจะแดง มีขนาดเล็ก 1 มิลลิเมตร หรืออาจจะใหญ่ได้ถึง 0.5 - 1 นิ้ว อาจก่อให้เกิดอาการเจ็บและระคายเคืองภายในปากเวลารับประทานอาหาร ดื่มเครื่องดื่ม หรือสนทนา อาการบาดเจ็บในช่องปาก การรับประทานอาหารที่มีความเป็นกรด หรือความเครียดอาจเป็นปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดแผลร้อนใน โดยปกติแล้วแผลร้อนในจะหายได้เองภายใน 2 สัปดาห์ ส่วนมากมักไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ แต่บางครั้งอาจมีแบคทีเรียแทรกซ้อนได้

ปัจจัยที่กระตุ้นให้เกิดแผลร้อนใน 

·     การรับประทานอาหารที่มีกรด เช่น มะนาว หรือ ส้ม เป็นต้น

·     การใช้ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) เช่น Ibuprofen เป็นต้น

·     การใส่เหล็กจัดฟันหรือใส่ฟันปลอมที่ไม่พอดีช่องปาก ทำให้เกิดการระคายเคืองเยื่อบุในปาก

·     ความเครียดและการพักผ่อนไม่เพียงพอ

·     การขาดวิตามินบี 12 เหล็ก สังกะสี และกรดโฟลิก

อาการของร้อนใน

·     มีลักษณะบวมแดง และเจ็บตามจุดต่าง ๆ ภายในช่องปาก เช่น ที่ริมฝีปากด้านใน, ลิ้น, แก้ม

·     ในบางรายอาจมีอาการอื่น ๆ เกิดขึ้นร่วมด้วย เช่น อาการไข้ หรือต่อมน้ำเหลืองบวม เป็นต้น

หากเป็นร้อนในแล้วมีอาการดังต่อไปนี้ ควรเข้าพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยอาการทันที

·     แผลที่เกิดขึ้นมีจำนวนมากกว่าจุดเดียว และเกิดขึ้นต่อเนื่องแม้ว่าแผลเก่าจะยังไม่หาย

·     แผลที่เกิดขึ้นมีขนาดใหญ่เกินกว่าปกติ หรือลุกลามไปยังบริเวณอื่น

·     มีอาการไข้สูงร่วมด้วยขณะมีแผลร้อนใน

·     เป็นแผลร้อนในอย่างต่อเนื่อง และไม่มีอาการดีขึ้นภายใน 2 สัปดาห์

·     ผู้ที่มีปัญหา หรือมีอุปกรณ์ด้านทันตกรรมในช่องปากจนเป็นเหตุให้แผลหายช้า

ลักษณะของแผลร้อนใน

แผลร้อนในขนาดเล็ก

สามารถพบได้บ่อยใน 80% ของผู้ป่วยร้อนในทั้งหมด โดยลักษณะของแผลร้อนในชนิดนี้ จะเป็นแผลตื้นรูปทรงไข่ หรือทรงกลม จะมีขนาดไม่เกิน 1 เซนติเมตร มีวงสีแดงและเนื้อเยื่อสีขาวเหลืองปกคลุมล้อมรอบแผล มักจะเกิดขึ้นบริเวณกระพุ้งแก้ม, พื้นปาก, เพดานอ่อน หรือขอบของลิ้น เป็นต้น

แผลร้อนในขนาดใหญ่

พบได้น้อย แต่มักจะมีอาการที่รุนแรง โดยจะมีขนาดของแผลประมาณ 1 - 3 เซนติเมตร ลักษณะจะเป็นแผลลึก, ขอบแผลยกนูน, รอบแผลมีอาการบวมหรืออักเสบ พบได้ที่บริเวณริมฝีปาก, เพดานอ่อน หรือบริเวณระหว่างปากและคอ ร้อนในชนิดนี้มักจะเกิดขึ้นนาน โดยมีระยะเวลาอยู่ที่ 6 สัปดาห์ หลังจากแผลหายอาจทิ้งร่องรอยของแผลเป็นไว้

แผลร้อนในคล้ายแผลเฮอร์ปีส์

มักจะพบได้น้อยมาก ๆ โดยอาการจะเป็นแผลชนิดรูปร่างกลม, รี ขนาดเล็กประมาณ 1 - 2 มิลลิเมตรหลายแผล ร้อนในชนิดนี้จะมีลักษณะของแผลคล้ายกับการติดเชื้อไวรัสเฮอร์ปีส์ มักมีอาการปวด ส่งผลให้รับประทานหรือกลืนอาหารลำบาก

การรักษาแผลร้อนใน

โดยทั่วไปจะสามารถหายได้เองในระยะเวลาไม่เกิน 2 สัปดาห์ แต่ต้องมีการปรับพฤติกรรมควบคู่ด้วย ดังนี้

·     การดูแลสุขภาพของช่องปากอยู่เสมอ ๆ เช่น การแปรงฟันโดยไม่ใช้แปรงที่มีขนแข็งจนเกินไป, ใช้ไหมขัดฟันเป็นประจำ และการใช้น้ำยาบ้วนปากอ่อน ๆ ที่มีส่วนช่วยในการต่อต้านแบคทีเรีย เพื่อเป็นการป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียในช่องปาก และลดอาการอักเสบ

·     การหลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารรสจัด

ผู้ป่วยสามารถใช้ยาเพื่อบรรเทาอาการได้ เช่น

·     ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ชนิดที่ใช้ภายนอก

·     ยาชาเฉพาะที่ เช่น Benzocaine ชนิดที่ใช้ภายในปาก

·     น้ำยาบ้วนปากที่มีส่วนผสมของคลอเฮกซิดีน (chlorhexidine) เดกซาเมทาโซน (dexamethasone) และไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ (hydrogen peroxide)

การป้องกันการเกิดแผลร้อนใน

·     รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ เพื่อป้องกันการขาดสารอาหาร

·     ทำความสะอาดปากโดยการแปรงฟัน และใช้ไหมขัดฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง

·     หลีกเลี่ยงอาหารที่มีรสเค็ม เผ็ด หรือมีรสเปรี้ยวจัดเกินไป

·     หลีกเลี่ยงความเครียด

·     พักผ่อนให้เพียงพอ

·     ดื่มน้ำให้เพียงพอในแต่ละวันอย่างน้อย 6 - 8 แก้วต่อวัน