อาการแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว หรือจุกแน่นหลังทานอาหาร หลายคนอาจคิดว่าเป็นแค่ “อาหารไม่ย่อย” แต่จริง ๆ แล้วอาจเป็นสัญญาณของ กรดไหลย้อน ซึ่งเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในคนวัยทำงาน แม้ว่าโรคกรดไหลย้อนจะไม่ใช่โรคร้ายแรงในระยะแรก แต่ถ้าปล่อยไว้โดยไม่ดูแล อาจทำให้เกิดการอักเสบของหลอดอาหาร และส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตได้ในระยะยาว

กรดไหลย้อนคืออะไร

กรดไหลย้อนเกิดจากการที่น้ำย่อยหรือกรดในกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นไปที่หลอดอาหาร ซึ่งปกติแล้วจะมีหูรูดคอยป้องกันไม่ให้กรดไหลย้อนขึ้นมา แต่เมื่อกล้ามเนื้อส่วนนี้ทำงานผิดปกติ หรือมีแรงดันในช่องท้องมากเกินไป กรดจึงไหลย้อนขึ้นมาและก่อให้เกิดอาการระคายเคือง

อาการของกรดไหลย้อน

·     แสบร้อนบริเวณกลางอก หรือหน้าอก มักเป็นหลังทานอาหารหรือเวลานอนราบ

·     มีอาการเรอเปรี้ยว รู้สึกมีน้ำเปรี้ยวหรือขมไหลขึ้นมาที่คอ

·     จุกแน่นท้อง คล้ายอาหารไม่ย่อย

·     ในบางกรณี อาจมีอาการไอเรื้อรัง เสียงแหบ เจ็บคอ หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรติดคอ โดยเฉพาะตอนเช้า ซึ่งเป็นอาการที่หลายคนมักไม่รู้ว่าเกี่ยวข้องกับกรดไหลย้อน

สาเหตุของกรดไหลย้อน

·     พฤติกรรมการใช้ชีวิตเป็นสาเหตุหลักของกรดไหลย้อน โดยเฉพาะการทานอาหารแล้วนอนทันที หรือทานมื้อใหญ่ในช่วงดึก

·     อาหารบางชนิด เช่น ของมัน ของทอด อาหารรสจัด ช็อกโกแลต คาเฟอีน และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สามารถกระตุ้นให้เกิดอาการได้

·     ความเครียด

·     การสูบบุหรี่

·     น้ำหนักตัวเกิน

·     การใส่เสื้อผ้าที่รัดแน่นบริเวณหน้าท้อง มีส่วนทำให้อาการแย่ลง

·     ในบางราย อาจเกิดจากการตั้งครรภ์ หรือโรคบางชนิดที่เกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร

วิธีดูแลตัวเองเมื่อเป็นกรดไหลย้อน

1.    ปรับพฤติกรรมการกิน

ควรหลีกเลี่ยงการทานอาหารมื้อใหญ่ในครั้งเดียว และเปลี่ยนเป็นการทานมื้อเล็ก ๆ แต่บ่อยขึ้น เพื่อลดแรงดันในกระเพาะอาหาร หลังทานอาหารควรรออย่างน้อย 2–3 ชั่วโมงก่อนนอน เพื่อป้องกันไม่ให้กรดไหลย้อนขึ้นมา นอกจากนี้ควรเคี้ยวอาหารให้ละเอียด และทานอาหารช้า ๆ จะสามารถช่วยลดอาการได้เช่นกัน

2.    เลี่ยงอาหารกระตุ้นอาการ

อาหารที่มีไขมันสูง ของทอด อาหารรสเผ็ด เปรี้ยวจัด รวมถึงกาแฟ ชา และน้ำอัดลม เป็นตัวกระตุ้นสำคัญที่ควรหลีกเลี่ยง แต่ละคนอาจมีอาหารที่กระตุ้นต่างกัน ควรสังเกตตัวเองว่าอาหารชนิดใดทำให้มีอาการ แล้วพยายามหลีกเลี่ยง

3.    ปรับท่านอนและการใช้ชีวิต

ควรยกหัวเตียงให้สูงเล็กน้อย หรือใช้หมอนรองศีรษะให้สูงขึ้น เพื่อลดโอกาสที่กรดจะไหลย้อนขึ้นมาในขณะนอน นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงการก้มตัว หรือออกแรงหนักทันทีหลังทานอาหาร และไม่ควรใส่เสื้อผ้าที่รัดแน่นบริเวณหน้าท้อง

4.    ควบคุมน้ำหนักและลดความเครียด

น้ำหนักตัวที่มากเกินไปจะเพิ่มแรงดันในช่องท้อง ทำให้กรดไหลย้อนเกิดได้ง่ายขึ้น ขณะเดียวกัน ความเครียดก็มีผลต่อการทำงานของระบบทางเดินอาหาร การหาวิธีผ่อนคลาย เช่น ออกกำลังกายเบา ๆ หรือพักผ่อนให้เพียงพอ จะช่วยให้อาการดีขึ้น

5.    ใช้ยาเมื่อจำเป็น

ในกรณีที่มีอาการมาก อาจใช้ยาลดกรด หรือยาลดการหลั่งกรดในกระเพาะอาหาร เพื่อบรรเทาอาการ อย่างไรก็ตาม ไม่ควรใช้ยาเป็นเวลานานโดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร เพราะอาจมีผลข้างเคียงหรือบดบังอาการของโรคอื่น

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์

หากมีอาการบ่อย เช่น มากกว่า 2 ครั้งต่อสัปดาห์ หรือมีอาการรุนแรง เช่น กลืนลำบาก น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ อาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายดำ ควรไปพบแพทย์ทันทีเพื่อตรวจวินิจฉัยและรับการรักษาที่เหมาะสม