อาการปวดคอ บ่า ไหล่ หรือปวดหลังที่หลายคนคิดว่าเป็นเรื่องเล็ก จริง ๆ แล้วอาจเป็นสัญญาณของ “ออฟฟิศซินโดรม” ซึ่งเกิดจากพฤติกรรมซ้ำ ๆ ในชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะการนั่งทำงานนาน ๆ โดยไม่ขยับตัว หากปล่อยไว้ อาการเหล่านี้อาจเรื้อรังและกระทบการใช้ชีวิตได้ในระยะยาว

อาการของออฟฟิศซินโดรมที่พบบ่อย

·     ปวดคอ บ่า ไหล่

·     ปวดหลังบน และหลังกลาง

·     ตึงกล้ามเนื้อบริเวณหนัง

·     อาการชาแขนและมือ

·     ปวดศีรษะเรื้อรัง

·     ความเมื่อยล้าตลอดวัน

วิธีการดูแลออฟฟิศซินโดรม

1.    ปรับท่านั่งให้ถูกต้อง ลดอาการตั้งแต่ต้นเหตุ

ท่านั่งเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดของออฟฟิศซินโดรม หลายคนมักนั่งหลังค่อม ยื่นคอไปข้างหน้า หรือยกไหล่โดยไม่รู้ตัว ซึ่งทำให้กล้ามเนื้อคอและไหล่ต้องทำงานหนักตลอดเวลา

การนั่งที่ถูกต้องควรให้หลังตรง แนบพนักพิง เท้าวางราบกับพื้น และหน้าจออยู่ระดับสายตา เพื่อไม่ต้องก้มคอหรือเงยหน้าเกินไป หากปรับท่านั่งได้ถูกต้อง อาการปวดจะลดลงอย่างเห็นได้ชัดแม้ยังไม่ได้ทำอย่างอื่นเพิ่มเติม

2.    พักและเปลี่ยนอิริยาบถสม่ำเสมอ

การนั่งทำงานต่อเนื่องหลายชั่วโมงโดยไม่ลุกขยับ เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้กล้ามเนื้อตึงสะสมจนเกิดอาการปวด ควรลุกขึ้นยืดตัวหรือเดินทุก ๆ 30–60 นาที แม้จะเป็นเวลาเพียง 3–5 นาที ก็ช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้น ลดการเกร็งของกล้ามเนื้อ และป้องกันไม่ให้อาการลุกลามได้ในระยะยาว การตั้งนาฬิกาเตือนหรือใช้แอปช่วยเตือนก็เป็นตัวช่วยที่ดี

3.    ยืดเหยียดกล้ามเนื้อ คลายความตึงสะสม

การยืดเหยียดเป็นวิธีง่าย ๆ ที่ช่วยลดความตึงของกล้ามเนื้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะบริเวณคอ บ่า ไหล่ และหลัง ซึ่งเป็นจุดที่มีปัญหาบ่อย สามารถทำได้ระหว่างวัน เช่น เอียงคอไปด้านข้าง ค้างไว้สักครู่ ดึงแขนข้ามลำตัว หรือยืดหลังด้วยการเหยียดแขนไปด้านหน้า การทำเป็นประจำวันละ 2–3 ครั้ง จะช่วยให้อาการปวดลดลง และรู้สึกสบายตัวมากขึ้นอย่างชัดเจน

4.    ประคบร้อนหรือเย็นให้เหมาะกับอาการ

การประคบเป็นอีกวิธีที่ช่วยบรรเทาอาการได้ดี แต่ควรเลือกให้เหมาะกับลักษณะของอาการ หากเป็นอาการปวดตึงเรื้อรังจากการใช้งานกล้ามเนื้อ ควรใช้การประคบร้อนเพื่อช่วยคลายกล้ามเนื้อและเพิ่มการไหลเวียนเลือด แต่ถ้าเป็นอาการปวดเฉียบพลันหรือมีการอักเสบ ควรใช้การประคบเย็นเพื่อลดบวมและลดการอักเสบ โดยทั่วไปสามารถประคบครั้งละประมาณ 15–20 นาที วันละ 2–3 ครั้ง

5.    เสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ ลดการกลับมาเป็นซ้ำ

นอกจากการยืดเหยียดแล้ว การออกกำลังกายเพื่อเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อก็สำคัญไม่แพ้กัน โดยเฉพาะกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว (core) และกล้ามเนื้อรอบไหล่ เมื่อกล้ามเนื้อแข็งแรงขึ้น ร่างกายจะสามารถรองรับท่าทางต่าง ๆ ได้ดีขึ้น ลดภาระของกล้ามเนื้อบางจุดที่ต้องทำงานหนักเกินไป จึงช่วยลดโอกาสการเกิดออฟฟิศซินโดรมซ้ำในระยะยาว

6.    พักสายตา ลดอาการตาล้าและปวดหัว

การจ้องหน้าจอเป็นเวลานานไม่เพียงแต่ทำให้ตาล้า แต่ยังส่งผลให้เกิดอาการปวดศีรษะและปวดคอร่วมด้วย แนะนำให้ใช้กฎ 20-20-20 คือ ทุก ๆ 20 นาที ให้มองไปไกลประมาณ 20 ฟุต เป็นเวลา 20 วินาที วิธีนี้ช่วยให้กล้ามเนื้อตาได้ผ่อนคลาย และลดอาการล้าจากการใช้สายตาต่อเนื่อง

7.    จัดสภาพแวดล้อมการทำงานให้เหมาะสม

โต๊ะทำงานที่ไม่เหมาะสม เช่น จอคอมต่ำเกินไป หรือเก้าอี้ไม่รองรับหลัง อาจทำให้เกิดท่าทางที่ผิดโดยไม่รู้ตัว ควรปรับความสูงของเก้าอี้ โต๊ะ และหน้าจอให้เหมาะกับสรีระของตัวเอง รวมถึงจัดวางอุปกรณ์ให้ใช้งานได้สะดวก เพื่อหลีกเลี่ยงการเอื้อมหรือบิดตัวบ่อย ๆ ซึ่งเป็นสาเหตุของอาการปวดสะสม   

8.    ใช้ยาเท่าที่จำเป็น ไม่พึ่งเป็นหลัก

ในกรณีที่มีอาการปวดมาก อาจใช้ยาแก้ปวด เช่น พาราเซตามอล หรือยาคลายกล้ามเนื้อ เพื่อบรรเทาอาการในระยะสั้น อย่างไรก็ตาม ไม่ควรใช้ยาอย่างต่อเนื่องโดยไม่หาสาเหตุหรือปรับพฤติกรรม เพราะอาจทำให้อาการกลับมาเป็นซ้ำได้ง่าย และควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยาเสมอ

9.    อย่ามองข้ามความเครียด

ความเครียดมีผลต่อร่างกายมากกว่าที่คิด เพราะทำให้กล้ามเนื้อเกร็งโดยอัตโนมัติ โดยเฉพาะบริเวณคอและไหล่ การผ่อนคลาย เช่น การหายใจลึก ๆ ฟังเพลง หรือพักผ่อนให้เพียงพอ จะช่วยลดความตึงเครียดของร่างกาย และช่วยให้อาการออฟฟิศซินโดรมดีขึ้นได้

สัญญาณที่ควรไปพบแพทย์

·     อาการปวดร้าวลงแขนหรือขา

·     มีอาการชา หรืออ่อนแรงของกล้ามเนื้อ

·     มีอาการปวดมากจนรบกวนการนอนหลับหรือการใช้ชีวิตประจำวัน

·     อาการปวดต่อเนื่องและไม่ดีขึ้นเลยแม้จะได้พักผ่อนแล้ว